Zzp’ers inhuren via een DAS van de overheid: zo voorkom je problemen met de Belastingdienst
Je haalt een opdracht binnen via een DAS van een gemeente. Een freelance specialist past perfect bij de vraag. Maar dan slaat de twijfel toe: krijg je straks een naheffing van de Belastingdienst? Voor steeds meer bureaus, detacheerders en ZZP’ers is dit een dagelijkse zorg. Het goede nieuws: de regels zijn duidelijker dan je denkt. Het minder leuke nieuws: vanaf 2027 komt er een nieuwe wet bij. Hier lees je hoe je veilig blijft inschrijven op overheidsopdrachten via een Dynamisch Aankoopsysteem.
Sinds de Belastingdienst de handhaving op schijnzelfstandigheid heeft hervat, zijn organisaties voorzichtig geworden. Sommige overheden weigeren simpelweg nog ZZP’ers in te huren. Resultaat: bureaus verliezen opdrachten, freelancers missen werk en projecten lopen vertraging op.
Veel angst, weinig overzicht
Onnodig, want zo ingewikkeld is het niet. De Hoge Raad maakte in de arresten Deliveroo en Uber helder waar de grens ligt. Het draait om negen criteria die je in samenhang beoordeelt, geen losse vinkjes, maar het complete plaatje.
WEZEN GAAT VOOR SCHIJN
Belangrijker dan wat er in een contract staat: wat gebeurt er in de praktijk? De Belastingdienst kijkt naar de werkelijke situatie op de werkvloer. Drie criteria die in DAS-opdrachten vrijwel altijd doorslaggevend zijn:
Inbedding in de organisatie. Werkt de freelancer mee in een bestaand team aan lopende werkzaamheden, of levert hij een afgebakend resultaat op? Een interim beleidsmedewerker die naast vaste collega’s vergaderingen draait, is ingebed. Een externe die een specifiek onderzoeksrapport oplevert, niet.
Ondernemersrisico. Loopt de zzp’er financieel risico als het werk tegenvalt? Investeert hij in eigen kennis, tools of acquisitie? Of factureert hij gewoon zijn uren, ongeacht het resultaat?
Presentatie als ondernemer. Heeft de zzp’er meerdere opdrachtgevers, een eigen website, eigen visitekaartjes, een aansprakelijkheidsverzekering? Of werkt hij feitelijk fulltime voor één opdrachtgever met een mailadres van die organisatie?
Hoe meer antwoorden wijzen op zelfstandig ondernemerschap, hoe veiliger de constructie. Dat principe heet “wezen gaat voor schijn”.
Het stoplichtmodel toegepast op DAS-opdrachten
Gebruik dit model om snel in te schatten of een DAS-opdracht veilig is om met een ZZP’er in te vullen:
Groen. Een gemeente schrijft via een DAS een opdracht uit voor het bouwen van een online aanvraagformulier. Afgebakend resultaat, vaste opleverdatum, ontwikkelaar werkt met eigen tooling vanuit eigen kantoor. Geen discussie mogelijk.
Oranje. Een waterschap zet via een DAS een opdracht in de markt voor een interim communicatieadviseur, één dag per week, zes maanden, voor een specifiek programma. Twijfelzone. Bekijk hoe je de opdracht herinricht: werk op deelresultaten, laat de adviseur eigen tools meenemen, voorkom inbedding in vaste vergaderstructuren.
Rood. Een ministerie publiceert via een DAS een opdracht voor een interim beleidsmedewerker, 32 uur per week, minimaal 12 maanden, met taken vergelijkbaar aan vaste collega’s. Hier is geen ruimte voor twijfel. Pak je ‘m met een zzp’er, dan is dat schijnzelfstandigheid. Vul ‘m in met een gedetacheerde medewerker, of laat ‘m liggen.
BEWIJS DAT JE HET GOED REGELT: HET BEHEERSINGSMODEL
Voor bureaus en bemiddelaars die regelmatig ZZP’ers plaatsen via DAS-opdrachten, is een beheersingsmodel onmisbaar. Daarmee laat je de Belastingdienst zien dat je inhuurproces op orde is. Wat hoort er minimaal in:
- Een intakeformulier per opdracht: aard van het werk, beoogd resultaat, looptijd, mate van inbedding.
- Een toetsing op de negen criteria, vastgelegd op papier.
- KVK-uittreksel, kopie aansprakelijkheidsverzekering en bewijs van meerdere opdrachtgevers van de zzp’er.
- Een opdrachtomschrijving die scherp het resultaat beschrijft, niet alleen “uren leveren”.
- Periodieke evaluatie van lopende opdrachten: wijkt de praktijk af van de afspraak?
Bewaar het dossier zeven jaar, conform de fiscale bewaarplicht. Een dik contract is overbodig. Een helder, kloppend dossier is wat telt.
Wat overheden zelf in hun DAS-procedure verwachten
Steeds meer aanbestedende diensten nemen in hun DAS-voorwaarden expliciete eisen op rond schijnzelfstandigheid. Denk aan:
- Een verklaring dat je inhuurproces voldoet aan de Wet DBA.
- Verplichte modelovereenkomsten bij inzet van zelfstandig professionals.
- Aanvullende vragen tijdens de mini-competitie over hoe jij schijnzelfstandigheid voorkomt.
- Garanties dat je leveranciers (NEN 4400-)gecertificeerd zijn.
Dit raakt direct je inschrijving. Een onvolledig of onsamenhangend antwoord op zo’n vraag kost je de gunning. En komt er ná gunning toch een controle waaruit blijkt dat de constructie niet klopte? Dan riskeer je terugvordering, uitsluiting bij volgende DAS-opdrachten en reputatieschade bij die opdrachtgever. Kortom: je inschrijving op een DAS is allang niet meer alleen een prijs- en CV-verhaal. De manier waarop je je inhuur regelt, is onderdeel van de beoordeling geworden.
PAS OP: VANAF 2027 VERANDERT ER IETS FUNDAMENTEELS
Op 1 januari 2027 treedt de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) in werking. Vanaf 2028 begint de handhaving.
Wie valt eronder? Iedereen die personeel ter beschikking stelt aan een ander: uitzendbureaus, detacheerders, payrollers en (relevant voor de DAS-wereld) bureaus die ZZP’ers plaatsen. Ook bemiddelaars die alleen matchen, vallen er onder bepaalde omstandigheden onder.
Wat moet je doen? Een toelating aanvragen bij de Toelatende Instantie. De verwachte basisvereiste is een NEN 4400-certificaat, plus aanvullende eisen rond bestuur, financiële zekerheid en aansluiting bij het pensioenfonds. Reken op een doorlooptijd van meerdere maanden voor de aanvraag.
Wat als je niets doet? Geen toelating betekent: jij krijgt een boete én je opdrachtgever krijgt een boete. Voor overheden die via een DAS inhuren, betekent dit dat ze straks alleen nog zaken doen met toegelaten leveranciers. Sta jij niet op die lijst, dan staat je DAS-inschrijving automatisch op rood.
Extra valkuil voor zzp-bemiddelaars. Blijkt achteraf dat een ingehuurde zzp’er eigenlijk schijnzelfstandig was? Dan was er volgens de wet sprake van uitlenen van een werknemer, en had jij toegelaten moeten zijn. Zonder toelating: alsnog een naheffing.
Begin daarom nu al met de voorbereiding. Inventariseer of jouw eigen organisatie en je leveranciers een NEN 4400-certificaat hebben. Dat is de logische eerste stap.
WAT BETEKENT DIT VOOR JOU?
Ben je bureau, detacheerder of bemiddelaar? Zorg dat je inschrijvingen op een Dynamisch Aankoopsysteem niet alleen administratief, maar ook juridisch kloppen. Vraag tijdig je Wtta-toelating aan en houd je beheersingsmodel actueel. Je naam bij de overheid is alles waard.
Ben je zelfstandig professional? Maak inzichtelijk waarom jij een echte ondernemer bent. Meerdere opdrachtgevers, eigen website, aansprakelijkheidsverzekering, KVK-registratie, eigen tools, documenteer het. Dat helpt jou én de bemiddelaar bij wie je via een DAS aan de slag gaat.
Lever je producten of diensten? Ook bij dienstverlening via een DAS spelen vergelijkbare vragen over uitvoering en inzet van personeel. Weet wat erbij hoort voordat je je inschrijft.
Hoe DAS-service je verder helpt
Het Dynamisch Aankoopsysteem is dé manier waarop overheden flexibel professionals en diensten inkopen. Maar het inschrijfproces wordt steeds intensiever: documentatie, kwalificatievragen, verklaringen rond schijnzelfstandigheid, straks ook Wtta-eisen.
DAS-service neemt het volledige inschrijfproces uit handen. Wij zorgen dat je inschrijving compleet en op tijd binnen is, en dat je dossier op orde is voor het moment dat je daadwerkelijk een opdracht binnenhaalt. Zo mis je geen kans en voorkom je problemen achteraf.
Vraag een Quickscan aan. Binnen 5 werkdagen weet je welke kansen jij nu laat liggen, en waar de risico’s zitten in je huidige aanpak.